Urlop macierzyński
Ile trwa urlop macierzyński?
Podstawowy wymiar wynosi od 20 do 37 tygodni. O długości decyduje liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie, a nie liczba dzieci wychowywanych w rodzinie.
Anna Maj
Wymiar w tygodniach i dniach
W praktyce przydaje się przeliczenie tygodni na dni, ponieważ urlop biegnie dzień po dniu. Tydzień odpowiada 7 dniom liczonym od pierwszego dnia urlopu. Przy jednym dziecku 20 tygodni daje więc 140 dni kalendarzowych.
| Liczba dzieci | Tygodnie | Dni | Różnica wobec 1 dziecka |
|---|---|---|---|
| 1 | 20 | 140 | — |
| 2 | 31 | 217 | +77 dni |
| 3 | 33 | 231 | +91 dni |
| 4 | 35 | 245 | +105 dni |
| 5 lub więcej | 37 | 259 | +119 dni |
Wymiar obejmuje soboty, niedziele i święta ustawowo wolne od pracy. Nie dodaje się więc dni „za” święto, które wypada w środku macierzyńskiego. To podstawowa różnica między takim urlopem a planowaniem zwykłego urlopu wypoczynkowego w dniach roboczych.
Kiedy zaczyna się urlop?
Jeżeli przed porodem nie wykorzystano macierzyńskiego, pierwszy dzień urlopu to dzień porodu. Pracownica może skorzystać z części urlopu przed przewidywaną datą porodu, ale nie więcej niż przez 6 tygodni. Nie jest to dodatkowy czas: po porodzie zostaje tyle dni, ile pozostało z całego ustawowego wymiaru.
Przykład. Przy jednym dziecku rodzic zaczyna urlop 1 czerwca. Po 140 dniach ostatnim dniem jest 18 października, ponieważ 1 czerwca jest już dniem pierwszym. Jeżeli przed porodem wykorzystano 14 dni, po porodzie pozostaje 126 dni z łącznych 140.
Co następuje po macierzyńskim?
Po tym okresie można przejść na urlop rodzicielski: 41 tygodni przy jednym dziecku albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim. To odrębna, wspólna pula rodziców. Nie należy dodawać jej do macierzyńskiego „na oko” — bezpieczniej sprawdzić konkretne daty w kalkulatorze macierzyńskiego i dalej w kalkulatorze rodzicielskiego.
Najczęstsze pomyłki
- liczenie tylko dni roboczych zamiast dni kalendarzowych;
- dodawanie 140 dni do daty porodu bez odjęcia jednego dnia;
- traktowanie 6 tygodni przed porodem jako dodatkowego urlopu;
- mylenie macierzyńskiego z 41- albo 43-tygodniowym rodzicielskim.
Źródła
Wymiar i zasady początku urlopu potwierdza Ministerstwo Rodziny, a podstawą prawną jest Kodeks pracy. Zobacz także najważniejsze liczby dla rodziców.
Jak samodzielnie sprawdzić datę końca
Najpierw zamień tygodnie na dni: 20 tygodni to 140 dni, 31 tygodni to 217 dni, 33 tygodnie to 231 dni, 35 tygodni to 245 dni, a 37 tygodni to 259 dni. Do daty pierwszego dnia nie dodawaj całej liczby dni, lecz liczbę dni pomniejszoną o jeden — pierwszy dzień już należy do urlopu.
Przykład: jeśli urlop przy jednym dziecku rozpoczyna się 1 czerwca, dzień 1 czerwca jest dniem pierwszym ze 140. Po dodaniu 139 dni otrzymujemy ostatni dzień okresu. Następnego dnia może rozpocząć się urlop rodzicielski. Ta reguła działa tak samo, gdy ostatni dzień przypada w niedzielę lub święto.
Trzy pytania, które zapobiegają błędowi
- Czy wskazana data to dzień porodu, czy wcześniejszy początek urlopu?
- Czy liczba dzieci dotyczy jednego porodu, a nie dzieci wychowywanych łącznie?
- Czy sytuacja nie obejmuje szczególnego przypadku, np. hospitalizacji dziecka lub przekazania części urlopu?
W typowym, ciągłym scenariuszu odpowiedź kalkulatora jest prostym wynikiem daty i wymiaru. W sytuacjach szczególnych warto oprzeć się na informacji pracodawcy oraz oficjalnych zasadach, bo sam standardowy termin może nie opisywać całej sytuacji.
Co dzieje się po macierzyńskim
Data końca macierzyńskiego nie jest jeszcze datą końca całej opieki rodzicielskiej. Następny etap to odrębny urlop rodzicielski z własną pulą 41 lub 43 tygodni. Warto od razu zapisać pierwszy dzień tego etapu, bo to on będzie punktem odniesienia dla podziału między rodzicami oraz kolejnych wniosków.
Po zakończeniu urlopu pracodawca co do zasady dopuszcza pracownika do pracy na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku na warunkach nie mniej korzystnych. To nie zmienia sposobu liczenia dat, ale pomaga ułożyć realny termin powrotu.
Wymiar a liczba dzieci w rodzinie
Wymiar macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Rodzic wychowujący już starsze dziecko, który rodzi jedno kolejne dziecko, ma podstawowy wymiar 20 tygodni. Dopiero poród mnogi zmienia go na 31, 33, 35 lub 37 tygodni.
Wniosek praktyczny
Po obliczeniu macierzyńskiego zachowaj datę końca jako punkt startowy dalszego planu. W zwykłym scenariuszu następny dzień jest początkiem rodzicielskiego. Dzięki temu nie trzeba liczyć obu okresów od nowa i łatwiej sprawdzić pełny harmonogram rodziny.
Przykład porodu mnogiego
Przy urodzeniu dwojga dzieci wymiar wynosi 31 tygodni, czyli 217 dni. To o 77 dni więcej niż przy jednym dziecku, ponieważ różnica wynosi 11 tygodni. Jeśli data rozpoczęcia jest identyczna, data końca przesuwa się właśnie o 77 dni. Ten rachunek jest użytecznym testem, czy w kalkulatorze wybrano właściwą liczbę dzieci przy jednym porodzie.
Warto też zapisać, czy część urlopu była wykorzystana przed porodem. Całkowity wymiar pozostaje taki sam, ale data początku całego okresu zmienia się, więc zmienia się też liczba dni pozostających po porodzie.